Reportage
Steeds meer ouderen eten alleen of hebben weinig sociaal contact. In Hamont-Achel probeert buurtrestaurant Buurteluur daar iets aan te doen: elke eerste donderdag van de maand schuiven 65-plussers aan voor een vers bereide, budgetvriendelijke maaltijd. Er is ruimte voor gesprek en ontmoeting, om het dorpsgevoel opnieuw te versterken. “Je hebt voor weinig geld lekker gegeten en bent in goed gezelschap. Wat wil je nog meer?”
Finn Claes
“Wil jij nog een beetje soep? Pas op, het is warm.” Lenie (68), vrijwilligster bij Buurteluur, komt met een dampende terrine aan tafel en schenkt goulashsoep uit. Lepels tikken ondertussen tegen de kommen. Het is stipt twaalf uur wanneer het eetmoment start. De parochiezaal van Hamont-Lo ziet er sfeervol uit. Lange tafels staan in rijen naast elkaar, zonder dat ze eilandjes of groepjes vormen. Ze zijn versierd met een zelfgemaakt bloemstuk. Het publiek is divers. Alleenstaande mannen en vrouwen, koppels, zestigers en tachtigers zitten door elkaar. Niemand zit hier alleen, ook wie in zijn eentje binnenstapte, schuift aan bij anderen. De sfeer is ontspannen en gemoedelijk.
Terwijl de soep wordt rondgedeeld, blijft mijn aanwezigheid niet onopgemerkt. Een jong gezicht zijn ze hier duidelijk niet gewend. Toch volgen reacties spontaan. “Je hebt hier altijd een toffe babbel”, zegt Henri (75). “Ik ken veel mensen, maar toch zie je elkaar weinig in het dagelijkse leven. Hier komen bekenden weer samen.” Zijn buurman Guido (72) knikt instemmend. “Voor ons is dit een maandelijkse uitstap. Je hebt voor weinig geld lekker gegeten en bent in goed gezelschap. Wat wil je nog meer?” “Én we moeten niet zelf koken”, lacht zijn vrouw Magda (71).
Het buurtrestaurant blijkt een schot in de roos. “Het is simpele alledaagse kost, maar meer moet dat ook niet zijn”, zegt Magda. Vandaag nog op het menu: vispannetje met fijne groentjes en aardappelpuree, gevolgd door witte chocomousse. Tussen de gangen door zwelt het geroezemoes aan. Er wordt druk gepraat over vroeger en er worden serieuze en minder serieuze gesprekken aangesneden.
Eenzaamheid
Voor veel ouderen is de eettafel een stille plek geworden. Precies daar speelt Buurteluur op in. De naam van het evenement is een samentrekking van het dialectwoord ‘buurten’, wat babbelen betekent, en ‘teluur’, een dialectwoord voor bord.
Het initiatief ontstond uit huisbezoeken van het OCMW aan alleenstaande ouderen, vertelt organisator Bieke Steensels. “Ze gaven aan zich soms eenzaam te voelen en hadden nood aan een plek waar ze naartoe konden voor ontmoeting en ontspanning. In onze kleinere kerkdorpen ontbraken activiteiten die verbinding stimuleren.”
De formule is bewust eenvoudig. Voor negen euro krijgt iedereen hetzelfde menu, verzorgd door een traiteur. Maar het eten is bijzaak. “Het gaat niet om het eten op zich”, zegt Steensels. “Mensen zeggen soms: ik heb dat niet nodig, want ik kan nog koken. Maar daar gaat het niet om. Het draait hier om het samenzijn.”
Stijgende opkomst
Wat begon als een kleinschalig initiatief, groeide uit tot een vaste maandelijkse afspraak. Vandaag schuiven zo’n tachtig mensen aan, tien meer dan de vorige editie. “De opkomst blijft stijgen en we zien nog elke maand nieuwe gezichten. Dat komt door affiches die op publieke plekken hangen en aankondigingen in de Belleman, het stedelijk informatieblad. Maar wat nieuw is, is dat de gemeente het initiatief sinds kort ondersteunt door cadeaubonnen te geven aan senioren die een reünie hebben georganiseerd, zoals de 75-jarigen.”
De capaciteit nog uitbreiden is helaas niet mogelijk. “In deze zaal is plaats voor maximaal honderd mensen. Dat is onze limiet. Wie erbij wil zijn, moet op tijd beslissen.” Reserveren is daarom verplicht. Tickets zijn op voorhand te koop op verschillende plekken in de gemeente, zoals het stadhuis, het OCMW, de bibliotheken en tijdens het buurtrestaurant zelf.
Vrijwilligers
Het buurtrestaurant draait op vrijwilligers. Ze zijn druk in de weer en dragen de borden met het hoofdgerecht door de zaal. Doorheen de drukte kan ik de keuken binnenglippen en spreken met Hermine (67), een van de vrijwilligers. “Ik doe dit al enkele jaren. Het geeft voldoening om iedereen samen te zien genieten. Voor mij is het ook een fijne invulling van de dag. Ik ben onder de mensen en ik heb een doel. Om elf uur kom ik hierheen om de tafels te dekken en alles klaar te zetten.”
Volgens Bieke Steensels is de inzet van vrijwilligers onmisbaar. “We hebben enorm veel geluk met hen. Ze doen dit allemaal belangeloos. Ook de zaal krijgen we ter beschikking, dus het eten is eigenlijk onze enige kost.”
Meer dan een maaltijd
Tegen de tijd dat de chocomousse op tafel staat, is het amper 13 uur. Het menu wordt vlot geserveerd, maar mensen krijgen de kans om erna nog rustig een koffie te drinken. Ik ga naar een vrouw die duidelijk geniet van haar dessert. “Ik ben weduwe en had de neiging om vaak thuis te blijven”, zegt Anna. “Door hier terug vertrouwde gezichten te zien, kom ik opnieuw wat meer op publieke plaatsen. Dat heeft me deugd gedaan.”