DE GEDACHTE
Door Noor Mertens
Soms opent een boek een wereld die we in het echte leven niet durven betreden. Het laat ons voelen wat gesproken woorden vaak niet kunnen zeggen: verdriet, angst, verwarring, eenzaamheid. We kruipen moeiteloos in de gedachten van personages, leven mee met hun kwetsbaarheid en genieten er zelfs van. Maar wanneer iemand in onze omgeving aangeeft dat die zich niet goed voelt, lijkt er minder interesse en begrip te zijn. We weten niet altijd wat te zeggen. Of erger: we zeggen niets. Een tegenstelling die moeilijk te begrijpen is. Mentale kwetsbaarheid is in literatuur bespreekbaar, maar in het echte leven vaak nog een taboe.
Dat is precies wanneer literatuur haar kracht kan tonen. Schrijvers geven woorden en betekenis aan het onzegbare en creëren een veilige ruimte om emoties te ervaren die we anders niet durven delen. Zonder te oordelen, maken ze mentale kwetsbaarheden zichtbaar en laten zien dat dat menselijk is. Ze nodigen ons uit om te begrijpen en te voelen. Dat literatuur taboes kan doorbreken, wordt ook in educatieve contexten erkend.
In Breaking the Taboo with Young Adult Literature laten Victor Malo-Juvera en Paula Greathouse zien hoe leerkrachten jongerenliteratuur inzetten om gevoelige thema’s bespreekbaar te maken. Verhalen worden zo een eerste stap naar gesprekken die anders moeilijk op gang komen.
Lezen wordt zo een oefening in empathie. We ervaren de emoties van personages, maar we hoeven er niet op te reageren. De afstand maakt het veilig. Die veiligheid kan ons helpen om in het echte leven mensen te herkennen die worstelen en hen aan te spreken. Literatuur leert ons zo hoe we over kwetsbaarheden kunnen praten, nog voordat we dat in het echte leven durven. Boeken tonen dat openheid over mentale gezondheid mogelijk is. Boeken laten zien dat mentale gezondheid geen taboe hoeft te zijn en dat het bespreekbaar maken geen zwakte, maar juist menselijk is.
Misschien moeten we het taboe dus niet alleen proberen te doorbreken aan de hand van bewustwordingscampagnes en cijfers, maar ook door verhalen te vertellen die ons laten voelen en begrijpen. Wie leest, oefent in empathie en merkt daardoor sneller op wanneer iemand zich niet goed voelt en misschien behoefte heeft aan een gesprek.
Foto: Afbeelding van Tyli Jura via Pixabay