NIEUWSITEM
Door Helder Cayman
Met minimale middelen en maximale buurtbetrokkenheid ondergaat een verlaten lap grond in de Vrijheidsstraat dit najaar een groene gedaanteverwisseling. Met de komst van de Vrijheidstuin krijgt Kaprijke niet zomaar een pluktuin, maar een zelfvoorzienend voedselbos. Ontmoeting en biodiversiteit staan centraal.
Kaprijke – Tot dusver was het stuk grond in de Vrijheidsstraat nog ongebruikt. Maar hier komt vanaf dit najaar verandering in. De vrijheidstuin wordt een pluktuin, waar buurtbewoners seizoensgebonden vruchten of planten kunnen plukken. “Tot nu toe zaten we in de denkfase,” zegt Steffi Boelens Initiatiefneemster van de Vrijheidtuin, “maar ik heb het gevoel dat we nu op dezelfde lijn zitten.”
De vrijheidstuin moet als een publieke ontmoetingsplaats dienen. Behalve de pluktuin komt er ook een speelruimte, een wandelpad, en hier en daar wat informatie over de planten die er staan. “Het is een samenwerking tussen natuurliefhebbers, de omwonenden en de gemeente”, zegt Steffi. “We proberen met een minimaal budget en maximale betrokkenheid van buurtbewoners iets leuks te maken van deze plek.”
Voedselbos
Maar voorlopig ligt het stuk grond er nog verlaten bij. De buurtbewoners zullen nog even moeten wachten om de vruchten te plukken. Om de bodem opnieuw vruchtbaar te maken, wordt er gewerkt met voedselbostechnieken. “En dat heeft nu eenmaal tijd nodig”, zegt vrijwilliger Rik Smitz.
Een voedselbos is een alternatieve manier om aan landbouw te doen. Traditioneel werkt de landbouw met veel eenjarige planten, die hetzelfde jaar gepland en geoogst worden. Bij voedselbossen is dat anders. “Een voedselbos werkt altijd met meerjarige planten”, zegt Rik. “Zo hoef je niet te sproeien of te ploegen en kunnen de schimmels zich ontwikkelen. De bodem is heilig.”
De alternatieve landbouwmethode is een pak minder arbeidsintensief dan de traditionele variant. Het principe van een voedselbos is dat men uiteindelijk niet meer in hoeft te grijpen. De samenhang tussen de planten en de bodem maakt het bos zelfvoorzienend. “Ideaal voor een project als dit”, voegt Steffi eraan toe, “als er bij tijden minder vrijwilligers zijn, is dat niet erg. Eenmaal in gang gezet, doet het voedselbos zelf het werk.”
Dode maïsbodem
Voordat de vrijwilligers aan het werk kunnen, willen Steffi en Rik eerst de tijd nemen om te kijken en testen wat werkt. “Afhankelijk van het grondtype gaan we bekijken welke soorten het hier goed zouden doen”, zegt Rik. Dat moet het bodemonderzoek nog uitwijzen. Ook andere elementen als zon en grondwaterstand hebben een invloed op de keuze van de planten.
Op dit stuk grond is jarenlang intensief maïs geteeld”, zegt Rik. “We zitten met een dode bodem waar eerst pioniersplanten op moeten.” Dat zijn snelgroeiende planten die het bodemleven aanwakkeren, zoals berken. Eenmaal de bodem terug actief is, kan je planten wat je op termijn wil.
Meer dan een pluktuin
Maar de eetbare planten en vruchten zijn slechts een deel van het verhaal. “Het is eigenlijk mijn bedoeling om mensen te prikkelen”, zegt Steffi. “Ik zie de Vrijheidstuin als een manier om mensen in aanraking te brengen met nieuwe planten.” Het idee is dat mensen naast de vruchten ook stekjes kunnen meenemen. “Een soort stapsteen om de biodiversiteit in Kaprijke te vergroten. De pluktuin is slechts het begin.”
Het project krijgt steun van het Omgevingsfonds Milde Meetjes, dat gefinancierd wordt door windturbine-uitbaters in het Meetjesland. Dat fonds maakt elk jaar budget vrij voor burgers of verenigingen van Kaprijke. De enige voorwaarde is dat het op openbaar domein plaatsvindt. “Daarom moest ik met de gemeente bekijken welk stuk ze ons hiervoor konden geven”, vertelt Steffi. “Zo zijn we in de Vrijheidsstraat terechtgekomen.”
“Ik ben ervan overtuigd dat zodra de appels en bessen rijp zijn, de mensen zullen komen. Vandaaruit kunnen ze andere dingen leren kennen en kan dat groeien. Het is eens iets anders dan zomaar zeggen dat het groener moet voor de bijen”.