NIEUWSITEM
Door Finn Claes
Het is een herkenbaar beeld in studentensteden: lange rijen aan de ingang van de bibliotheek, gezamenlijke koffiepauzes en jongeren die urenlang in stilte naast elkaar werken. Samen studeren is niet langer uitzonderlijk, maar groeide de voorbije jaren uit tot een vaste waarde in het leven van veel studenten. Wat ooit vooral een praktisch gegeven was, krijgt ook een sociale betekenis.
Steeds meer studenten kiezen bewust voor een gedeelde studieplek. Daar zijn verschillende redenen voor. Enerzijds zijn ze graag samen met anderen. Sociale controle, de steun van medestudenten en de mogelijkheid om kennis uit te wisselen zijn tijdens het studeren van cruciaal belang. Dat lijkt misschien tegenstrijdig in een tijd waarin jongeren vooral digitaal werken en minder buiten lijken te komen. Toch bieden gedeelde focus, discipline en het besef dat je er niet alleen voor staat een essentiële houvast.
Anderzijds zoeken studenten naar een gemeenschappelijk doel. Hoewel studeren een individuele en eenzame activiteit is, zorgt de collectieve focus voor een gevoel van verbondenheid.
Bij Brik, een organisatie die studieplekken inricht in Brussel, zien ze de populariteit al jaren stijgen. “Zes jaar geleden voldeed ons aanbod niet aan de vraag. Sindsdien hebben we het uitgebreid, maar de plaatsen raken steeds vol”, klinkt het. Met enkele duizenden registraties per editie blijft de interesse groot. Volgens de vzw draait het bovendien om meer dan alleen praktische noden: “Veel mensen in Brussel wonen klein en hebben thuis niet de rust of ruimte om te studeren. Tegelijk zien we dat vooral de sociale controle studenten aantrekt. Het werkt aanstekelijk en motiveert om door te zetten.” Dat gedeelde engagement zorgt voor een sterk gevoel van samenhorigheid. Verschillende studenten die we bevroegen delen die ervaring.
Waarom op locatie?
Voor Maren (21) uit Gent is de keuze duidelijk: zij zweert bij studeren op een gedeelde studieplek. “Ik zie andere mensen leerstof verwerken en heb daardoor minder de neiging om mijn gsm te gebruiken”, vertelt ze. Die visuele prikkel maakt voor haar het verschil. Wie medestudenten ziet werken, raakt minder snel afgeleid. Thuis mist ze dat: “Je zit alleen aan een bureau en je kijkt naar een witte muur. Dat werkt gewoon niet voor mij.”
Ook Britt (22) uit Antwerpen ziet de bibliotheek als een soort mentale afbakening. “Als ik daar zit, móét ik wel werken”, zegt ze. “Ik maak dan bewust tijd. Thuis plan je sneller andere dingen in of laat je je verleiden om nog even iets tussendoor te doen.” Hoewel ze graag met vriendinnen of kotgenoten naar een studieplek gaat, is sociaal contact met haar eigen netwerk geen noodzaak. “Ik voel ook verbondenheid met mensen die ik niet ken.” Voor haar draait het vooral om gedeelde aanwezigheid en een stilzwijgende afspraak: we zijn hier allemaal met hetzelfde doel.
Digitale bibliotheek
Niet elke student voelt zich thuis op een gedeelde werkplek. Lotte (24) uit Hasselt vermijdt de bib omdat ze het omslachtig vindt. “Je moet al je cursussen meesleuren, en bovendien studeer ik graag hardop. Dat kan niet op een publieke plaats.” Toch zoekt ook zij tijdens het blokken naar verbondenheid, maar dan op een andere manier. Bijna altijd logt ze in op een online platform zoals Discord om samen met vrienden in de boeken te duiken. “Je ziet dat anderen ook bezig zijn. Dat motiveert, en het is een fijne manier om in de examenperiode contact te houden.”
Die digitale bibliotheken combineren het beste van twee werelden: de verbondenheid van samen studeren zonder de verplaatsing of praktische rompslomp. Lena (23) uit Brussel herkent dat. “Je hoeft de deur niet uit, maar toch ben je samen. Fysiek afspreken zou ook niet haalbaar zijn, want we wonen verspreid over verschillende steden. Online kan het wel.” Voor haar gaat digitaal samen blokken zelfs verder dan het fysieke alternatief. “In de examenperiode maakt het deel uit van mijn routine. Je staat op en weet dat er op je wordt gerekend om online te komen.”
Toch zijn er ook kanttekeningen. Online omgevingen kunnen afleiden door de onvoorspelbaarheid van anderen. In een fysieke studiezaal gelden ongeschreven regels, terwijl studeren op een digitaal platform – zeker onder vrienden – vaak informeler verloopt. Een chatbericht of iemand die door het beeld loopt: het mist soms de duidelijke structuur van een echte studieruimte. “Je zet gemakkelijker je camera uit en dan ben je weg”, zegt Maren.
Brik: “het concept blijft werken”
Of het nu in een stille ruimte is of via een scherm, studenten zoeken sociale controle en het gevoel dat ze niet alleen zijn. Volgens Brik schuilt daarin de kern van hun succes. “Op onze studeerplekken komen het functionele en het sociale samen. Dat zorgt ervoor dat het concept blijft werken.” Daarom blijft Brik voortdurend op zoek naar nieuwe, inspirerende studielocaties.
Wie het moeilijk heeft tijdens het studeren of nood heeft aan een luisterend oor, kan vanaf mei terecht bij Teleblok, een chatdienst in samenwerking met Awel.