TOP VIJF VAN ONZE REDACTIE
Van verlaten kazernes tot leeggestroomde kerken: op veel plaatsen in Vlaanderen krijgen leegstaande historische gebouwen een tweede leven. Lokale besturen en vrijwilligers slaan de handen ineen tegen verloedering van gebouwen en tegen eenzaamheid onder bewoners. Dit is onze top vijf van inspirerende herbestemmingsprojecten in Vlaanderen.
Door Anna Derhaeg
5. Sint-Martinuskerk in Schelderode
Op de vijfde plaats staat een kleine kerk in de buurt van Gent. De Sint-Martinuskerk in Schelderode kreeg een eenvoudige herbestemming als ontmoetingscentrum en stille ruimte. Net als bij andere kerken in Vlaanderen, trok de zondagsmis in Schelderode al even geen bezoekers meer. Zonder de erfgoedwaarde van de kerk te verliezen, besloten buurtbewoners, het lokale bestuur en kerkelijke autoriteiten om de leegstaande kerk een nieuwe invulling te geven. Vandaag leeft de kerk opnieuw dankzij de vele vrijwilligers die er lezingen, concerten en buurtactiviteiten organiseren. Voor die inspanningen werd de Sint-Martinuskerk in 2023 genomineerd voor een Matexi Award, een prijs voor inspirerende buurtprojecten die buren dichter bij elkaar proberen te brengen. Het sluitende bewijs dat de herbestemming een succes is.
4. Vrijetijdshuis de Moer in Vosselaar
Van Schelderode reizen we naar het Antwerpse Vosselaar, en opnieuw naar een kerk. De modernistische Sint-Jozefkerk uit de jaren zestig is vandaag het gezellige Vrijetijdshuis de Moer. Je kan er met een kopje koffie terecht in de grote leeszaal, die toepasselijk het Nest wordt genoemd, om met andere buurtbewoners de krant, een boek of een tijdschrift te lezen. Studenten kunnen gebruikmaken van studieplekken met gratis wifi, terwijl de computerhoek ondersteuning biedt aan wie thuis geen toestel heeft. Het kloppende hart van het vrijetijdshuis is de Burcht, de veelzijdige ruimte waar lezingen, workshops en voorstellingen plaatsvinden. Die activiteiten zijn bovendien vaak gratis. Kortom, de Moer is een laagdrempelige ontmoetingsplaats voor jong en oud.
We trekken verder naar Vlaams-Brabant, naar een vroegere spoorweghal van de NMBS vlak bij het Leuvense station in Kessel-Lo. De gigantische ruimte biedt potentieel en dat wordt ten volle benut door de drijvende kracht van vrijwilligers achter Hal 5. In de agenda staat een scala aan activiteiten gepland: marktjes, speelmomenten, tentoonstellingen en meer. Op donderdagavond vind je er de Buurtbar, een bar die draait voor en door buren en drankjes aanbiedt tegen solidaire prijzen. Een opvallende activiteit is Luisterplek. Daar bieden vrijwilligers ieder die het nodig heeft een luisterend oor.
2. Asiat Park in Vilvoorde
Op een boogscheut van Brussel, in Vilvoorde, ligt het uitgestrekte domein van een kazerne uit de jaren twintig. Vandaag is het terrein omgevormd tot Asiat Park, vernoemd naar de legereenheid die er na de Tweede Wereldoorlog gestationeerd was. Net als Hal 5 is ook de agenda van Asiat Park steevast gevuld met gratis en toegankelijke activiteiten. Je kunt er terecht voor sport en tentoonstellingen, maar ook voor bijvoorbeeld inclusieve feestjes voor mensen met én zonder beperking. Ter gelegenheid van Herbestemmingsdag op 31 mei 2026 organiseert Asiat Park bovendien een groot zomerfeest met verschillende activiteiten. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat Asiat Park een plek kreeg in deze lijst.
Tot slot zetten we een oude brandweerkazerne in Kortrijk in de kijker. Waterslangen en brandweerwagens vind je er niet meer, maar wel een bruisend ontmoetingscentrum met als toepasselijke naam De Deelfabriek. Het pand dateert uit 1940 en was tot in de jaren tachtig de uitvalsbasis van de Kortrijkse brandweer. Vandaag vind je er verschillende ruil- en leenwinkels voor sportkledij, babyspullen, boeken of speelgoed. De grootste troef van het project zijn de vele gratis activiteiten. Je kan er bijvoorbeeld een spel- en ontmoetingsmoment voor baby’s en ouders bijwonen of een taart bakken en aansluiten bij een gezellige koffietafel. De voormalige brandweertoren is omgevormd tot een klimtoren die je elke laatste woensdag van de maand gratis kunt beklimmen. De mix van delen en ontmoeten maakt de herbestemming van de voormalige brandweerkazerne de verdiende nummer één van onze lijst.