Analyse
Zoals de slagzin van dit webmagazine luidt: ‘iedereen snakt naar contact’. Maar waarom we dat contact nodig hebben, wordt pas duidelijk als het wegvalt. Eenzaamheid is niet alleen een vervelend gevoel, het kan ook zware gevolgen hebben voor onze mentale én fysieke gezondheid.
Anna Derhaeg
Volgens onderzoek van statistiekbureau Statbel voelde een op de veertien Belgen zich op het einde van 2025 altijd of meestal eenzaam. Maar wat betekent dat precies? Wat is eenzaamheid eigenlijk? We vroegen het aan professor Luc Goossens, emeritus professor psychologie aan de KU Leuven, die ons vertelt dat niet alleen een gebrek aan contact eenzaamheid veroorzaakt, maar vooral een gebrek aan betekenisvol contact.
“We voelen ons eenzaam wanneer we niet tevreden zijn over onze relaties. We vergelijken onze verwachtingen van een relatie voortdurend met wat we uit onze relatie halen. Als dat niet overeenkomt, dan kun je je eenzaam voelen”, stelt professor Goossens. “Je kan een druk sociaal leven hebben en je toch eenzaam voelen omdat je niet genoeg diepgang vindt in je contacten.”
Je eenzaam voelen is niet meteen problematisch. Het moedigt je net aan om terug op zoek te gaan naar betekenisvolle verbinding. Maar wanneer eenzaamheid lang aanhoudt, kun je daar wel zware gevolgen van ondervinden. “Als je langdurige periodes eenzaam voelt, dan voel je je onveilig. Je bent veel gevoeliger voor negatieve signalen die de ander aan je geeft, terwijl je positieve signalen veel minder snel opmerkt”, vertelt Goossens.
Een probleem bij jong en oud
Eenzaamheid treft alle leeftijden, maar ouderen zijn een gekende risicogroep. “Het verlies van een partner of generatiegenoten werkt eenzaamheid in de hand. Bovendien zijn oudere mensen fysiek beperkter om aan het sociale leven deel te nemen”, aldus Goossens.
De fysieke gevolgen van langdurige eenzaamheid bij ouderen zijn ernstig. “Het is bewezen dat je meer kans hebt op vroegtijdig overlijden door hart- en vaatziekten als je langdurig eenzaam bent.” Goossens wijt de oorzaak aan de stress die eenzaamheid met zich meebrengt. Die stress weegt op de gezondheid van je hart. “Er zijn ook studies die suggereren dat je meer kans hebt op dementie door langdurige eenzaamheid. Hoe meer je onder de mensen komt, hoe meer stimulatie je brein krijgt en dat helpt om dementie te voorkomen”, legt Goossens uit.
Ook jongeren ervaren eenzaamheid. Vorige zomer kreeg Tele-Onthaal opvallend meer oproepen van jongeren die zich eenzaam voelden. “Op jongere leeftijd is het gemakkelijker om onder de mensen te komen, maar jonge mensen hebben wel vaak hogere verwachtingen van relaties, die niet altijd worden ingelost”, legt Goossens uit.
En ook jongeren kunnen de gevolgen van langdurige eenzaamheid fysiek meedragen. “Hoewel hun hart nog jong en gezond is, zien we toch dat ook daar al tekenen zijn dat het hart minder goed werkt bij langdurige eenzaamheid.”
Herstellen van eenzaamheid
Eenzaamheid is dus zowel een aanslag op je mentale als je fysieke gezondheid. Van langdurige eenzaamheid herstellen is bovendien niet zo gemakkelijk. “Hoe langer het duurt, hoe hoger de drempel om terug opzoek te gaan naar contact”, stelt Goossens. “Je hebt dan een laag zelfbeeld en ziet de ander als bedreigend.” Psychologische hulp is dan de beste manier om je uit die negatieve denkspiraal te tillen.
Beter voorkomen dan genezen dus. “Als je nog niet te lang eenzaamheid ervaart, kun je proberen om oude contacten nieuw leven in te blazen. Het is soms gemakkelijker om oude contacten opnieuw te activeren dan op zoek te moeten gaan naar nieuwe verbinding”, legt Goossens uit. “Het is zoals je gezondheid. Zoals je moet sporten om gezond te blijven, moet je ook je sociale contacten onderhouden om gezond te blijven.”
Wie nood heeft aan een luisterend oor, kan terecht bij Awel op het telefoonnummer 102, of via chat op awel.be of bij Tele-onthaal op telefoonnummer 106 of via chat op tele-Onthaal.be.